Bạn biết không, người Việt mình có câu thành ngữ rất hay: "học ăn học nói học gói, học mở..." - cái gì cũng học hết. Mà thực sự thì cũng đúng thôi, cuộc sống này đòi hỏi ta phải biết nhiều thứ lắm. Ai cũng nói con mình phải giỏi toán, giỏi tin học, hay là phải biết chơi đàn, vẽ tranh. Tất cả điều đó đều quan trọng, tùy vào định hướng mà cha mẹ muốn dành cho con cái của mình.
Nhưng nếu con tôi hỏi: "Ba muốn con giỏi môn gì nhất?", tôi sẽ không do dự mà trả lời: "Viết văn".
Có lẽ bạn đang thắc mắc tại sao lại như vậy? Thời đại công nghệ này mà còn chú trọng viết lách làm gì? Để tôi chia sẻ với bạn những suy nghĩ của mình nhé.
Khi quan sát những người viết giỏi, tôi nhận ra họ sở hữu những đặc tính đáng ngưỡng mộ mà ít ai để ý.
Trước tiên, họ đọc giỏi và luôn biết lắng nghe, học hỏi. Đây chính là nền tảng cốt lõi đấy bạn. Người viết giỏi là những người đọc "tham lam" nhất mà tôi từng biết. Họ không chỉ đọc để lấy thông tin mà còn để "thẩm thấu" cách hành văn, cấu trúc câu, nhịp điệu và tư tưởng của tác giả. Họ thực sự đang "đứng trên vai những người khổng lồ" để nhìn thế giới rõ hơn và viết sâu sắc hơn. Phẩm chất này thể hiện sự khiêm tốn và tinh thần cầu tiến - điều mà tôi mong muốn nhất ở con mình.
Họ tổ chức ý tưởng một cách khoa học và rành mạch. Điều này cho thấy tư duy logic vượt trội. Một người viết giỏi giống như một kiến trúc sư của ngôn từ vậy. Họ biết cách xây dựng một luận điểm vững chắc, dẫn dắt người đọc đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác một cách thuyết phục mà không bị lạc lối. Họ tôn trọng thời gian và trí tuệ của người đọc.
Họ không tiêu tốn thời gian vào những thứ vô bổ. Điều này thể hiện sự kỷ luật và khả năng tập trung cao độ. Viết là một công việc đòi hỏi sự tĩnh lặng và đầu tư tâm trí sâu sắc. Người viết giỏi hiểu rằng thời gian là tài sản quý giá nhất để quan sát, suy ngẫm và sáng tạo. Họ chọn lọc những gì mình tiếp thu để bảo vệ sự trong sáng của tư duy.
Kinh nghiệm sống của họ rất phong phú - và điều này không chỉ đến từ những trải nghiệm cá nhân mà còn từ hàng ngàn cuộc đời họ đã "sống" qua sách vở. Họ có thể thấu cảm với một người lính ở chiến trường, một nhà khoa học cô độc, hay một người nghệ sĩ đang gặp bế tắc nhờ vào khả năng "sống gián tiếp" qua trang sách. Điều này tạo ra một tầm nhìn rộng lớn và sự thấu cảm sâu sắc.
George R.R. Martin - tác giả Game of Thrones - từng viết: "A reader lives a thousand lives before he dies. The man who never reads lives only one." (Người đọc sách sống hàng ngàn cuộc đời trước khi chết. Kẻ không đọc chỉ sống một cuộc đời.)
Họ luôn sáng tạo và tìm tòi khám phá. Đây là động cơ của người viết. Họ không bằng lòng với những lối mòn. Sự sáng tạo thể hiện ở việc tìm ra góc nhìn mới cho một vấn đề cũ, kết nối những ý tưởng tưởng chừng không liên quan, hoặc dùng ngôn từ một cách độc đáo để tạo ra hiệu ứng bất ngờ. Đây là phẩm chất của một trí tuệ không ngừng vận động.
Họ hiểu được đối tượng lắng nghe và phục vụ người khác tốt hơn. Đây chính là trí tuệ cảm xúc và sự đồng cảm. Người viết giỏi không viết cho riêng mình. Họ luôn tự hỏi: "Người đọc của mình là ai? Họ cần gì? Làm sao để thông điệp của mình chạm đến họ một cách hiệu quả nhất?". Khả năng đặt mình vào vị trí của người khác này không chỉ giúp họ viết tốt hơn mà còn là một phẩm chất tuyệt vời trong cuộc sống.
Và quan trọng nhất, cuộc đời của họ phong phú - phong phú trong tình cảm, sắc bén trong cảm nhận, sâu sắc trong tư duy, tài hoa trong thể hiện. Họ biến những tư duy, cảm nhận phức tạp thành ngôn từ giản dị nhưng lay động.
Bên cạnh đó, họ còn có sự dũng cảm và "dễ bị tổn thương". Viết, đặc biệt là viết về những trải nghiệm cá nhân hay những vấn đề gai góc, đòi hỏi sự dũng cảm rất lớn. Người viết giỏi dám phơi bày những suy nghĩ, những yếu đuối, những góc khuất của mình để tạo ra sự kết nối chân thật với người đọc. Sự "dễ bị tổn thương" một cách có chủ đích này lại chính là sức mạnh lớn nhất của họ.
Sự kiên trì và bền bỉ vượt trội cũng là một đặc điểm không thể thiếu. Ý tưởng lóe lên chỉ là 1%, 99% còn lại là ngồi xuống và viết. Rất nhiều người có ý tưởng hay nhưng chỉ những người viết giỏi mới có đủ sự kiên trì để biến ý tưởng đó thành một tác phẩm hoàn chỉnh, vượt qua sự chán nản, sự bế tắc và sự nghi ngờ bản thân. Đây là phẩm chất của một "vận động viên marathon" về tinh thần.
Bạn có để ý không, những doanh nghiệp thành công nhất trên thế giới đều có một điểm chung: họ đều là những người kể chuyện tài ba?
Hãy nhìn Hermès. Họ không bán thời trang, họ bán những tác phẩm nghệ thuật thủ công được tạo ra bởi những nghệ nhân bậc thầy. Câu chuyện của họ xoay quanh di sản chế tác yên ngựa từ năm 1837, sự tôn vinh tay nghề thủ công, và triết lý về sự khan hiếm và độc bản. Danh sách chờ "huyền thoại" của túi Birkin và Kelly không chỉ là một chiến lược kinh doanh mà còn là một phần của câu chuyện. Nó nói rằng: "Thứ tốt nhất cần có thời gian. Sự sang trọng đích thực không thể vội vã."
Hay Rolex - họ không bán đồng hồ, họ bán một biểu tượng của thành công và sự bền bỉ. Câu chuyện của Rolex gắn liền với những khoảnh khắc vĩ đại nhất của nhân loại: chinh phục đỉnh Everest, lặn xuống vực sâu nhất thế giới, vượt eo biển Manche. Họ không dùng "đại sứ thương hiệu" mà dùng "nhân chứng" - những người dẫn đầu trong lĩnh vực của họ như Roger Federer, James Cameron. Họ là minh chứng sống cho hiệu suất và sự xuất sắc mà Rolex đại diện.
Chanel kể câu chuyện về tinh thần giải phóng của người phụ nữ thông qua cuộc đời và triết lý của Coco Chanel. Louis Vuitton bán giấc mơ về những chuyến đi, về sự khám phá và phiêu lưu. Dior bán một giấc mơ lãng mạn, một sự tái sinh của vẻ đẹp và sự xa hoa.
Ngay cả trong ngành ô tô cũng vậy. Ferrari không bán xe hơi, họ bán linh hồn của đường đua. Tesla không bán xe điện, họ bán một tầm nhìn về tương lai. Jeep bán một tấm vé đến với tự do.
Tất cả những thương hiệu này đều hiểu một điều: con người không mua sản phẩm, họ mua câu chuyện, mua cảm xúc, mua ý nghĩa.
Gần đây, tôi có tình cờ đọc được chia sẻ của một nhà tuyển dụng, họ nói sẽ ưu tiên tuyển dụng những người viết giỏi - đặc biệt là ở các vị trí cao cấp. Thực hư thế nào, có lẽ mỗi người tự kiểm chứng. Nhưng điều này không hề ngạc nhiên với tôi.
Trong thế giới hiện đại, khả năng truyền đạt ý tưởng một cách rõ ràng, thuyết phục và cảm động chính là chìa khóa của thành công. Dù bạn là bác sĩ, kỹ sư, luật sư, nhà khoa học, doanh nhân hay chính trị gia, nếu bạn không thể diễn đạt được suy nghĩ của mình một cách hiệu quả, thì những ý tưởng tuyệt vời nhất cũng chỉ là những viên ngọc chôn vùi.
Một bác sĩ viết giỏi có thể giải thích bệnh tình cho bệnh nhân một cách dễ hiểu, tạo được sự tin tưởng và hợp tác. Một kỹ sư viết giỏi có thể trình bày dự án của mình một cách thuyết phục, thu hút được đầu tư. Một luật sư viết giỏi có thể biến những điều khoản khô khan thành những lập luận có sức thuyết phục mạnh mẽ.
Nhưng quan trọng hơn cả, những đặc tính của một người viết giỏi - sự tò mò, khả năng học hỏi, tư duy logic, sự kiên trì, khả năng đồng cảm - đều là những phẩm chất làm cho mỗi người lao động trở nên xuất sắc hơn trong bất kỳ lĩnh vực nào.
Xã hội cần nhiều loại người khác nhau, nhiều ngành nghề khác nhau. Nhưng rõ ràng, những đặc tính của một người viết giỏi luôn làm cho mỗi người trở nên xuất sắc hơn, dù họ làm nghề gì.
Vậy nên, khi được hỏi về định hướng cho con cái của mình, tôi nghĩ rằng: VIẾT! Không nhất thiết phải trở thành nhà văn, nhà báo hay tác giả sách, mà là học cách diễn đạt suy nghĩ một cách rõ ràng, thuyết phục và cảm động. Đó là kỹ năng sẽ theo con suốt cuộc đời, giúp con thành công trong bất kỳ lĩnh vực nào con chọn.
Bạn nghĩ sao về quan điểm này? Có phải việc dạy con viết giỏi thực sự là một trong những món quà quý giá nhất mà chúng ta có thể dành cho chúng?