Hãy tưởng tượng bạn có hai chiếc ví tiền:
- Một chiếc ví màu xanh đựng 1000 đô la Úc (AUD)
- Một chiếc ví màu đỏ từng đựng 1000 đô la Mỹ (USD), nhưng bạn đã dùng số tiền này để mua những tấm thẻ pokemon (cổ phiếu)
Giờ đây, bạn đã bán những tấm thẻ pokemon đó, nhưng người mua hẹn 2 ngày sau mới đưa tiền cho bạn (đây gọi là thời gian thanh khoản, thường ký hiệu là T+2). Tuy nhiên, bạn muốn mua một món đồ chơi ngay bây giờ và món đồ chơi này chỉ chấp nhận đô la Mỹ.
Vậy bạn cần đổi tiền từ ví màu xanh (đô la Úc) sang đô la Mỹ để mua đồ chơi ngay, không thể đợi 2 ngày được.
Giống như khi bạn đến một cửa hàng đổi tiền. Ví dụ:
- Hôm nay (T0): 1 AUD = 0.65 USD
- Bạn đổi 1000 AUD thành 650 USD
- Bạn dùng 650 USD này để mua đồ chơi ngay lập tức
- Hai ngày sau (T2), bạn nhận được tiền từ việc bán thẻ pokemon
Minh có 1000 đô la Úc trong tài khoản. Em ấy vừa bán một số cổ phiếu được 1000 đô la Mỹ nhưng phải đợi 2 ngày mới nhận được tiền. Giờ Minh muốn mua một chiếc máy tính bảng giá 600 đô la Mỹ. Sàn giao dịch cho phép Minh đổi đô la Úc sang đô la Mỹ ngay lập tức với tỷ giá hiện tại là 1 AUD = 0.65 USD. Vậy Minh đổi được 650 USD (từ 1000 AUD) và mua được máy tính bảng ngay mà không cần đợi.
Giả sử:
- Tại T0 (hôm nay): 1 AUD = 0.65 USD (bạn đổi 1000 AUD được 650 USD)
- Tại T2 (hai ngày sau): 1 AUD = 0.67 USD (nếu đợi, bạn đã đổi được 670 USD)
Ai sẽ chịu số tiền chênh lệch 20 USD này? Đây là vấn đề cần giải quyết.
Giống như khi bố mẹ cho bạn đổi đồ chơi và nói "không sao đâu, nếu có vấn đề gì bố mẹ sẽ lo".
Ví dụ: Sàn giao dịch cho An đổi 1000 AUD thành 650 USD. Hai ngày sau, tỷ giá thay đổi, nhưng sàn giao dịch không đòi thêm tiền từ An hay trả thêm tiền cho An. Sàn giao dịch tự chịu khoản lỗ/lãi đó.
Giống như khi cửa hàng bán kẹo tính giá cao hơn một chút để phòng trường hợp giá kẹo tăng.
Ví dụ: Thay vì cho Bình đổi với tỷ giá 0.65 (1000 AUD = 650 USD), sàn giao dịch áp dụng tỷ giá 0.64 (1000 AUD = 640 USD). Khoản chênh lệch 10 USD này giúp sàn giao dịch bảo vệ mình nếu tỷ giá thay đổi.
Giống như khi bạn mượn tiền bạn và hứa sẽ trả đúng số tiền sau khi kiểm tra lại.
Ví dụ: Tại T0, Châu đổi 1000 AUD thành 650 USD. Tại T2, tỷ giá thay đổi thành 0.67 (1000 AUD = 670 USD). Khi Châu nhận tiền từ việc bán cổ phiếu, hệ thống sẽ trừ thêm 20 USD từ số tiền đó vì nếu đổi tại T2, Châu đáng lẽ phải trả nhiều AUD hơn để có 650 USD.
Giống như khi bạn trả thêm tiền để được đảm bảo không gặp rủi ro.
Ví dụ: Dung trả thêm 5 USD phí để đảm bảo rằng dù tỷ giá thay đổi thế nào, số tiền Dung đổi vẫn không thay đổi. Sàn giao dịch sẽ lo phần còn lại.
Sàn giao dịch thường kết hợp nhiều cách để mọi người đều vui vẻ:
- Tính tỷ giá thấp hơn một chút (ví dụ: 0.64 thay vì 0.65)
- Nếu tỷ giá thay đổi quá nhiều, họ sẽ điều chỉnh khi bạn nhận tiền từ việc bán cổ phiếu
- Họ sẽ cho bạn biết rõ ràng về cách họ tính toán
Ví dụ thực tế: Hoa đổi 1000 AUD thành 640 USD (tỷ giá 0.64) tại T0. Sàn giao dịch thông báo: "Chúng tôi đã giảm tỷ giá một chút để bảo vệ khỏi biến động. Nếu sau 2 ngày, tỷ giá thay đổi ít hơn 2%, bạn không cần lo lắng. Nếu thay đổi nhiều hơn, chúng tôi sẽ điều chỉnh số dư trong tài khoản của bạn."
Việc hoán đổi tiền tệ khi chờ thanh khoản giống như việc bạn muốn đổi đồ chơi ngay lập tức mà không muốn đợi. Để làm được điều này một cách công bằng:
- Chúng ta sử dụng giá tại thời điểm đổi (T0)
- Có thể tính phí nhỏ để bảo vệ khỏi thay đổi giá
- Nếu giá thay đổi quá nhiều, chúng ta điều chỉnh sau
- Mọi thứ cần được giải thích rõ ràng để không ai bất ngờ
Bằng cách này, bạn có thể mua đồ chơi ngay lập tức mà không cần đợi tiền từ việc bán thẻ pokemon, và mọi người đều được đối xử công bằng!